Gelenek, Reform ve Sufi Hayal Gücü: Geç Osmanlı Entelektüel Yaşamını Yeniden Düşünmek
Gelenek, Reform ve Sufi Hayal Gücü: Geç Osmanlı Entelektüel Yaşamını Yeniden Düşünmek — Sufi düşünürlerin geç Osmanlı döneminde gelenek ve reformu nasıl uzlaştırdıklarını ve entelektüel ve manevi söylemi nasıl yeniden şekillendirdiklerini inceliyor.
Bu seminer, geç Osmanlı dünyasındaki sûfî entelektüellere kültürel-tarihsel bir perspektiften yaklaşmakta; onların modernlik krizlerine geri çekilerek değil, yeniden yorumlayarak nasıl cevap verdiklerine odaklanmaktadır. El yazmaları, musiki ve hatıratlar aracılığıyla Tâhirü’l-Mevlevî ve Ahmed Avni Konuk gibi isimlerin kendi çağlarının ahlaki, estetik ve kurumsal biçimlerini nasıl yeniden tasavvur ettiklerini inceliyoruz. Şiir, şerh, menâkıbnâme ve hukuk metinlerinden hareketle bu düşünürler, Doğu ile Batı, gelenek ile ilerleme arasındaki ikili karşıtlığı sorgulamış; bunun yerine uyarlama ve kültürel dirençten oluşan dinamik bir imkânlar alanını ortaya koymuşlardır. Bu seminer, Osmanlı düşünce dünyasında “reform”un ne anlama geldiğini ve onun gerçek taşıyıcılarının kimler olduğunu yeniden düşünmeye davet etmektedir.
Arzu Eylül Yalçınkaya, Ph.D., Üsküdar Üniversitesi Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü’nde öğretim üyesidir. Araştırmaları; özellikle geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi tasavvuf hareketlerine odaklanarak, tasavvuf, modernlik ve sekülarizm arasındaki kesişimleri incelemektedir. Lisans eğitimini Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde tamamlamış ve çeşitli liselerde on üç yıl boyunca Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni olarak görev yapmıştır. Yalçınkaya, yüksek lisans tezini Ken‘ân Rifâî’nin Mesnevî sohbetleri üzerine hazırlamış ve Harvard Extension School’da din alanında ileri düzey dersler almıştır. Doktora derecesini, 2025 yılında monografi olarak yayımlanacak olan, Aḥmad al-Rifāʿī’nin (ö. 1182) hayatı ve düşüncesi üzerine yazdığı tezle Uludağ Üniversitesi Tasavvuf Anabilim Dalı’ndan almıştır.
2022 ile 2024 yılları arasında Harvard University Center for Middle Eastern Studies (CMES) bünyesinde misafir araştırmacı olarak bulunmuş ve burada doktora sonrası projesi olan “Geç Osmanlı İmparatorluğu ile Erken Cumhuriyet Türkiyesi Arasında Sûfî Entelektüellerin Köprü Kurucu Rolü” başlıklı çalışmasını tamamlamıştır. Çalışmalarını American Academy of Religion (AAR) ve Harvard University dâhil olmak üzere önemli akademik platformlarda sunmuştur. Yakın dönem araştırmaları ayrıca İstanbul’un 19. yüzyıl tasavvufî ses manzaralarını ele almış; bu çalışmalar, 2024 yılında Harvard Divinity School ve NELC bünyesinde düzenlenen tasavvuf musikisi ve şiiri etkinlikleriyle sonuçlanmıştır.
Çok sayıda makale ve editörlü kitaba ek olarak, aralarında Ken‘ān Rifāʿī: Life, Works and Understanding of Sufism (2021) ile yakında yayımlanacak olan Ahmed er-Rifāʿī’s Understanding of Sufism (2025) başlıklı eserlerin de bulunduğu çeşitli kitapların yazarıdır. Hâlen Boston’da bulunan The Kenan Center for Turkish Cultural Studies Başkanı olarak görev yapmaktadır.